Is the Euro Crisis Over?

by Jean Pisani-Ferry

Project Syndicate
February 1, 2013

Financial crises tend to start abruptly and end by surprise. Three years ago, the euro crisis began when Greece became a cause for concern among policymakers and a cause for excitement among money managers. Since the end of 2012, a sort of armistice has prevailed. Does that mean that the crisis is over?

By the usual standards of financial crises, three years is a long time. A year after the collapse of Lehman Brothers in September 2008, confidence in the United States’ financial system had been restored, and recovery had begun. A little more than a year after the 1997 exchange-rate debacle triggered Asian economies’ worst recession in decades, they were thriving again. Has the eurozone, at long last, reached the inflection point?

Many battles were fought in the last three years – over Greece, Ireland, Spain, and Italy, to name the main ones. The European Union’s financial warriors are exhausted. Hedge funds first made money betting that the crisis would worsen, but then lost money betting on a eurozone breakup. Policymakers first lost credibility by being behind the curve, and then recouped some of it by embracing bold initiatives. Recent data suggest that capital has started returning to southern Europe.

The current change in market sentiment is also motivated by two significant policy changes. First, European leaders agreed in June 2012 on a major overhaul of the eurozone. By embarking on a banking union, which will transfer to the European level responsibility for bank supervision and, ultimately, resolution and recapitalization, they showed their readiness to address a systemic weakness in the monetary union’s design.

More

Φιλελεύθερα δαιμόνια

του Αριστείδη Χατζή

Τα Νέα
30 Ιανουαρίου 2013

Το τελευταίο διάστημα παρακολουθούμε την προσπάθεια του ΣΥΡΙΖΑ να μετασχηματιστεί σε κόμμα εξουσίας. Η προσπάθεια αυτή έχει ενδιαφέρον καθώς αποτελεί προς το παρόν συνονθύλευμα που χωρά όχι μόνο τη ριζοσπαστική πτέρυγα της ανανεωτικής Αριστεράς αλλά και σταλινικά σταγονίδια, τα ορφανά του λαϊκιστικού ΠΑΣΟΚ, καθώς και πολλούς που (για να το πω διακριτικά) αντιμετωπίζουν τη βία με δύο μέτρα και δύο σταθμά, ανάλογα με το χρώμα της. Βέβαια τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ που συνδέονται με ομάδες που ήταν πάντα περιθωριακές και ολιγάριθμες δεν μπόρεσαν να αντισταθούν στον πειρασμό της πρωτόγνωρης δημοσιότητας. Η έκθεσή τους όμως εξέθεσε τον ΣΥΡΙΖΑ, όπως επιβεβαιώνουν οι τελευταίες δημοσκοπήσεις. Αυτό κάνει το έργο της ηγετικής ομάδας του δυσκολότερο εφόσον ο μετασχηματισμός είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσει τριβές, και μάλιστα σε μια περίοδο που δεν υπάρχει η πολυτέλεια της εσωστρέφειας.

Όσα γράφω στη συνέχεια δεν έχουν σκοπό να ενισχύσουν ή να υπονομεύσουν τον ΣΥΡΙΖΑ. Δεδομένου ότι ο συγγραφέας αυτού του άρθρου είναι φιλελεύθερος βρίσκεται υποτίθεται απέναντι στον ΣΥΡΙΖΑ. Άρα οι απόψεις του μπορούν να θεωρηθούν εκ των προτέρων προβοκατόρικες. Εάν ο αναγνώστης το θεωρεί δεδομένο ας σταματήσει να διαβάζει - θα έχει χάσει μόνο τρία λεπτά από τη ζωή του. Εάν όμως ο αναγνώστης θεωρεί ότι είναι δυνατόν κάποιος καλόπιστα να απευθυνθεί στους ιδεολογικούς του αντιπάλους, ας συνεχίσει να διαβάζει.

Δεν θα επαναλάβω εδώ τις υποδείξεις προς τον ΣΥΡΙΖΑ. Προφανώς συμφωνώ ότι ένα κόμμα που ισχυρίζεται ότι είναι δημοκρατικό και ευρωπαϊκό πρέπει να λάβει απέναντι στη βία τη θέση που παραδοσιακά έλαβε η δημοκρατική Αριστερά στην Ευρώπη. Προφανώς τα στελέχη του πρέπει να μάθουν να μην αναπαράγουν, από κεκτημένη ταχύτητα, ιδέες, προτάσεις και πολιτικές που έχουν απαξιωθεί εδώ και τουλάχιστον 25 χρόνια. Προφανώς πρέπει να αποκαθαρθεί από τη δημαγωγία, τον λαϊκισμό, τον κρατισμό, την αμετροέπεια και τη συνωμοσιολογία.

Κανείς όμως δεν δίνει την έμφαση που χρειάζεται σε αυτά που πρέπει να διατηρήσει ο ΣΥΡΙΖΑ. Στην προσπάθεια άμβλυνσης των αιχμηρών άκρων του υπάρχει κίνδυνος να εξασθενήσουν όλα όσα κάνει καλά ο ΣΥΡΙΖΑ - κι αυτά είναι αρκετά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου

Κατεβάστε το άρθρο σε PDF (όπως δημοσιεύθηκε στα Νέα)

Διαβάστε επίσης σχετικά κείμενα των Ηλία Κανέλλη, Πάσχου Μανδραβέλη και Θωμά Τσάτση και την ανακοίνωση της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.

Ανδρέας Πετρουλάκης (Protagon, 30/1/2013)

Η μεγάλη απάτη του αντιμνημονίου

του Θανάση Μαυρίδη

Capital.gr
30 Ιανουαρίου 2013

Οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν σήμερα ότι αυτό που τους έχει οδηγήσει στην καταστροφή είναι το μνημόνιο. Πίστεψαν τις ανοησίες που τους πούλησαν οι πολιτικοί, ότι μία αόρατη δύναμη μας οδήγησε στην καταστροφή και όχι όσοι διαχειρίστηκαν τις τύχες της χώρας. Σήμερα φαίνονται όλο και πιο καθαρά όλοι εκείνοι που κερδοσκόπησαν σε βάρος του πόνου ενός ολόκληρου λαού και εμπορεύτηκαν τους φόβους του.

Η ιστορία του μνημονίου είναι απλή: Η χώρα δεν μπορούσε να δανειστεί και χρειάστηκε την συμφωνία της ΕΕ. Οι Γερμανοί έβαλαν στο παιγνίδι το ΔΝΤ, ίσως επειδή δεν ήσαν σίγουροι ότι θα έμεναν μέχρι το τέλος να δουν όλο το έργο. Η ΕΕ και το ΔΝΤ (κυρίως όμως η ΕΕ) μας δάνεισαν και μας έθεσαν όρους για να πάρουν κάποια στιγμή τα χρήματά τους πίσω. Δηλαδή, τα χρήματα των φορολογουμένων τους.

Σε όλη αυτή τη διαδικασία έγιναν λάθη και μάλιστα σημαντικά. Είναι σημαντικό όμως να καταλάβουμε ότι το μεγαλύτερο λάθος θα ήταν να ακολουθήσουμε τις συνταγές των καιροσκόπων και να παίξουμε ζάρια το μέλλον της χώρας μας. Μπορεί κάποιοι να έχουν κάνει τις μπαρμπουτιέρες δεύτερό τους σπίτι, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα τους επιτρέψουμε να παίζουν στον τζόγο τα δικά μας σπίτια.

Το μεγαλύτερο λάθος της τρόικας ήταν ότι δεν κατανόησε αμέσως το πόσο διαλυμένο και διεφθαρμένο ήταν το κράτος μας. Χάθηκε έτσι πολύτιμος χρόνος σε ανούσιες συζητήσεις. Για παράδειγμα, πολλοί υπηρεσιακοί παράγοντες του δημοσίου προσπάθησαν να φανούν περισσότερο Ευρωπαίοι από τους Ευρωπαίους και να βγάλουν τον εαυτό τους από το κάδρο της κακοδαιμονίας του ελληνικού δημόσιου τομέα. Στην προσπάθειά τους αυτή έδωσαν λαθεμένες πληροφορίες στους συναδέλφους τους Ευρωπαίους γραφειοκράτες και πρότειναν απίστευτα πράγματα.

Η ΕΕ εμπιστεύτηκε, επίσης, τους Έλληνες πολιτικούς, οι οποίοι απέκρυβαν συστηματικά το πραγματικό πρόβλημα, το οποίο ήταν ο γιγαντισμός του κράτους. Δεν ήταν μόνο ο μεγάλος αριθμός των δημοσίων υπαλλήλων. Ήταν και το γεγονός ότι πολλές ιδιωτικές εταιρείες είχαν έναν και μόνο πελάτη! Σωστά μαντέψατε, το κράτος.

Περισσότερα

Wider euro ‘Tobin tax’ will net €35bn

Financial Times
January 29, 2013

The eurozone’s biggest economies would raise €30bn-€35bn from their planned levy on financial transactions, according to an expansive European Commission proposal that ensnares trades executed in London, New York or Hong Kong.

The revised and strengthened Brussels draft plan, seen by the Financial Times, sets the stage for France, Germany and nine other euro area countries to agree the exact terms of Europe’s first so-called “Tobin tax” on equity, bond and derivative transactions.

Brussels’ drive for a Europe-wide tax opened an irreconcilable rift between EU members, forcing a eurozone vanguard to forge a smaller transaction tax bloc covering two-thirds of EU economic output but excluding the City of London.

This long-awaited Brussels blueprint, to be published within weeks, is the basis for talks between the 11 states, who no longer need permission to implement the levy from opponents such as Britain or Sweden.

The draft, prepared by the EU tax commissioner Algirdas Semeta, casts a wider net than expected by adding anti-avoidance measures to the original plan for an EU-wide levy, so that financial business does not decamp to safe havens.

More

Δημοσιονομικοί πολλαπλασιαστές - oh yeah!

του Μάνου Ματσαγγάνη

Protagon.gr
29 Ιανουαρίου 2013

Συμβαίνει σπάνια ένα επιστημονικό ζήτημα με περίεργες τεχνικές πτυχές να συζητιέται ξαφνικά στα πρωτοσέλιδα του διεθνούς Τύπου. Αυτό ακριβώς φαίνεται να συμβαίνει τώρα, με τη διαμάχη γύρω από το ζήτημα των «δημοσιονομικών πολλαπλασιαστών», θέμα με το οποίο ομολογώ ότι και εγώ έχω ασχοληθεί ελάχιστα από τότε που ήμουν δευτεροετής φοιτητής στην ΑΣΟΕΕ.

Τι είναι οι δημοσιονομικοί πολλαπλασιαστές; Με πολύ απλά λόγια, δείχνουν πόσο μειώνεται (αυξάνεται) το ΑΕΠ έπειτα από μια μείωση (αύξηση) του ελλείμματος. Όπως καταλαβαίνετε, το θέμα όμως είναι όντως ενδιαφέρον, αν και κατά τη γνώμη μου η πολιτική ερμηνεία θέλει προσοχή.

Λοιπόν, τα γεγονότα εν συντομία έχουν ως εξής:

Πριν από 3 μήνες, ρεπορτάζ των Financial Times (9 Οκτωβρίου 2012) ανέφερε ότι οι αξιωματούχοι του ΔΝΤ δεν θεωρούν πλέον ότι οι δημοσιονομικοί πολλαπλασιαστές είναι 0,5 (η υπόθεση εργασίας του ΔΝΤ στα Μνημόνια της Ελλάδας και των άλλων χωρών), αλλά πολύ υψηλότεροι: από 0,9 έως 1,7. Το ρεπορτάζ επιβεβαιώθηκε σε «κείμενο συζήτησης» που υπογράφουν οι Blanchard και Leigh (μεγάλα κεφάλια του ΔΝΤ, ιδίως ο πρώτος), και το οποίο κυκλοφόρησε λίγο πριν από τις γιορτές με τη διευκρίνηση ότι πρόκειται για «προσωπικές απόψεις» των συγγραφέων.

Με λίγα λόγια, λένε οι συγγραφείς, μια μείωση του ελλείμματος κατά 5% (όπως συνέβη στην Ελλάδα το 2010) δεν προκαλεί ύφεση 2,5% (0,5 x 5%), αλλά 2 ή και 3 φορές παραπάνω. Πράγματι, η ύφεση στην Ελλάδα ήταν 7% το 2011, 6% το 2012, 4% με 4,5% το 2013 και πάει λέγοντας. Οι Blanchard και Leigh λένε ότι αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έπρεπε να μειωθεί το έλλειμμα, αλλά ότι η μείωση έπρεπε να γίνει αλλιώς (με άλλη αναλογία αύξησης φόρων και μείωσης δαπανών), μαζί με ουσιαστικές διαρθρωτικές αλλαγές (άλλοι προσθέτουν: με διαφορετικό timing) κ.λπ.

Περισσότερα

Δες επίσης

The Conscience of a Radical

by Bret Stephens

Wall Street Journal
January 28, 2013

Alexis Tsipras wants to know: "Here in the United States, why do you not have this phenomenon of passing money under the table?"

It is Saturday morning, and New York City is under a sheet of fresh snow. Mr. Tsipras, the leader of Greece's Coalition of the Radical Left, or Syriza, is on a brief visit to the States to meet with think-tank scholars, journalists and International Monetary Fund officials, and to be dined at the State Department.

There's a reason the 38-year-old former civil engineer is being taken seriously. His is the second-largest party in parliament. He wants to throw out the austerity diet that is the IMF-Brussels-Berlin precondition for continued financial life support for Greece. And he could one day be prime minister.

Mr. Tsipras is pondering the subject of bribery while talking about health care in Greece. Like most in Europe, the Greek state is the primary deliverer of medical care through a national health service, and—on paper, at least—it does a great job. The World Health Organization puts Greece in 14th place in its global rankings, though per capita health spending is relatively low. By contrast, the U.S., which spends the most per capita, comes in 38th place in terms of overall quality, behind such health-care paragons as Morocco and Dominica.

More

Too Soon to Celebrate for Europe's Banks

by Francesco Guerrera

Wall Street Journal
January 28, 2013

Show me that glass again? Definitely half full. You look great, by the way. Have you lost weight?

Forgive me if I sound uncharacteristically chirpy, but I am writing this column on the plane back from the annual meeting of the World Economic Forum, whose theme was "Returning Optimism." OK, maybe not quite. The official leitmotif of the Davos jamboree was actually "Resilient Dynamism," but the participants' mood was more in tune with my title.

After years worrying themselves sick about the future of the euro zone, the stuttering U.S. recovery and a potentially fraught leadership transition in China, the self-styled "global elite" concluded that the world in 2013 looks better than in 2012 and 2011.

The rosy tint was nowhere more apparent than in the Davos-thinking about battered European banks. The financial cognoscenti were uttering phrases like "the beginning of the end" and "the worst is over," while bank executives pointed to their companies' resilient dynamism, to coin a phrase, in the face of adversity.

"The trust in the euro and the European banking sector has come back," proclaimed the head of a large European lender.

I wouldn't pop the champagne, spumante and cava just yet.

More

Political Unity Must Come First

by Aristides N. Hatzis

New York Times
January 28, 2013

If you are a eurosceptic this is the time when you are justified to growl, “I told you so.” The European Union seems to have reached an impasse and the euro zone is still a mess. Great Britain is ready to cross the Rubicon and be the first country to leave the E.U. Or at least it’s the first country ready to play the chicken game with Brussels in order to renegotiate its standing. Poland was never too enthusiastic and now, despite its ambition to become a major player, sounds more than reluctant to make the extra step and join the euro zone.

Milton Friedman, in a prophetic article published 16 years ago, predicted that the adoption of the euro would have the opposite effect of the one anticipated from its founders: “It would exacerbate political tensions by converting divergent shocks that could have been readily accommodated by exchange rate changes into divisive political issues. Political unity can pave the way for monetary unity. Monetary unity imposed under unfavorable conditions will prove a barrier to the achievement of political unity.”

This is exactly what happened. The troubles in the euro zone shattered the European edifice. The crisis led to political divisions between North and South, rich creditors and poor "PIGS" (Portugal, Italy, Greece, Spain) but also to schisms in every single country: Austerity or growth? Bailout or exclusion? Payment or default?

These divisions might lead to extreme solutions that were almost unthinkable until recently: exiting from the euro zone or the E.U., or perhaps even abandoning the unification project altogether, which could result in isolationism or even something worse, like a rise to power of extremist parties touting radical agendas of nationalism, protectionism and statism.

Needless to say that such a development will have dreadful repercussions for Europe as a continent of peace, democracy and wealth. The divisions could be further exacerbated and war could be back. Not the military kind of war but an economic one where barriers will replace cooperation and reciprocity.

I am sure that almost everybody understands that this could be catastrophic in the long term in a globalized world with the U.S. and the BRIC countries (Brazil, Russia, India and China) as fierce competitors. I am also sure that most European leaders realize that Milton Friedman was right in emphasizing political unity as a necessary prerequisite for the monetary union. However I am not sure that they are ready to make the necessary steps. These steps are not politically costless and we are, after all, talking about politicians.

More

See also

Patrick Chappatte (International Herald Tribune, Jan. 24, 2013)

Euro periphery draws back €100bn

Financial Times
January 28, 2013

Almost €100bn of private funds flowed back into the eurozone’s periphery late last year after action by the European Central Bank encouraged reinvestment in the crisis-hit countries.

The scale of the net inflows, equivalent to about 9 per cent of the economic output of Spain, Italy, Portugal, Ireland and Greece according to calculations by ING, the Dutch bank, highlight the revival in investor confidence in Europe’s monetary union after Mario Draghi, ECB president, pledged to preserve its integrity.

The return of capital has encouraged policy makers to believe the eurozone crisis is over, with Mr Draghi this month pointing to “positive contagion” in the region. The euro has also moved sharply higher.

Adding to evidence of a turn in sentiment, figures from the US Commodity Futures Trading Commission showed traders were last week more bullish on the euro than they have been in 18 months. Net long positions on the euro reached their strongest level since the summer of 2011.

However, the private inflows into the bloc’s periphery remain modest compared with far larger outflows earlier in 2012, when many financial markets feared a eurozone break-up.

More

Eurozone banking union is deeply flawed

by Hans-Werner Sinn and Harald Hau

Financial Times
January 28, 2013

Largely ignored by public opinion, the European Commission has drafted a new directive on bank resolution which creates the legal basis for future bank bailouts in the EU. While paying lip service to the principle of shareholder liability and creditor burden-sharing, the current draft falls woefully short of protecting European taxpayers and might cost them hundreds of billions of euros. Further lobbying by banks is likely to make things only worse.

The new banking union plans may thus turn out to be another large step towards the transfer of distressed private debt on to public balance sheets – something which pleases the capital markets and may help to explain their new confidence.

The European Central Bank has already provided extra refinancing credit to the tune of €900bn to commercial banks in countries worst hit during the crisis, as measured by its payment system known as Target. These banks have in turn provided the ECB with low-quality collateral with arguably insufficient risk deductions. The ECB is now in the same position as private investors. It is guaranteeing the survival of banks loaded with toxic real estate loans and government credit. So the tranquillity is artificial. Ultimately, the ECB undermines the allocative function of the capital market by shifting the liability from market agents to governments.

More

Greece: How Long Until Junta?

by Bill Frezza

Huffington Post
January 28, 2013

It is often said that to get a glimpse of our future we should study the lessons of the past. Or we can observe the fate of those marching a few steps ahead of us down a road we seem determined to travel. Take Greece. Long hailed as the birthplace of democracy, it is now a poster child for excessive government spending, bloated public sector unions, unfunded entitlements, and stultifying regulations. What happens when the politicians frantically trying to stave off economic collapse finally run out of other people's money?

The hapless Greeks have managed to keep themselves off the front pages for a few months as they burn through their latest cash infusion, courtesy of the German taxpayer. This is no mean feat considering the dire state of the country's economy and the ever-present threat of a Greek debt implosion that could light the fuse for the unwinding of the euro, the opening act of what would surely become a worldwide economic catastrophe.

But the simmering cauldron that is the Greek body politic has not stopped boiling. Widespread misery and despair are breeding lawlessness and violence. The sense that the country is falling apart is emboldening fringe political parties on both left and right to spew apocalyptic rhetoric, as they inexorably move to fill the vacuum left by Greece's discredited and collapsing center.

Read through the stories appearing everyday in the Greek press (which you might only find buried on the back pages of American newspapers) and you will undoubtedly ask yourself: "How long will these proud people put up with such degradation?"

More

Κεφάλαιο που έχει πατρίδα

του Αρίστου Δοξιάδη

Καθημερινή
27 Ιανουαρίου 2013

Κάθε τόσο υπάρχει ένα καινούργιο ζητούμενο, που υποτίθεται ότι αν το πετύχουμε, θα μπορέσει να ορθοποδήσει η οικονομία. Τους τελευταίους μήνες το ζητούμενο είναι να αυξηθούν τα φορολογικά έσοδα. Βραχυπρόθεσμα, η κυβέρνηση προσπαθεί να το πετύχει αυξάνοντας φορολογικούς συντελεστές. Μεσοπρόθεσμα, λέει η τρόικα, πρέπει να το πετύχουμε περιορίζοντας τη φοροδιαφυγή. Φοβάμαι ότι το κυνήγι φορολογικών εσόδων είναι χίμαιρα, και μας απομακρύνει από τον πιο σημαντικό στόχο, που πρέπει να είναι, σε απόλυτη προτεραιότητα, η δημιουργία θέσεων εργασίας σε διεθνώς ανταγωνιστικές επιχειρήσεις.

Η τρόικα κάνει το μεγάλο λάθος να νομίζει ότι η φοροδιαφυγή και η φοροαποφυγή στην Ελλάδα μπορεί να αντιμετωπιστούν στον ελληνικό μικροκαπιταλισμό όπως αντιμετωπίζεται στον βορειοευρωπαϊκό εξωστρεφή κορπορατισμό. Περίπου το ίδιο λάθος κάνει και ο ΣΥΡΙΖΑ, που ζητάει να αυξηθούν στα επόμενα τρία χρόνια τα φορολογικά έσοδα κατά τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Η δε κυβέρνηση, πιεσμένη από την τρόικα και μην μπορώντας να κόψει περισσότερο τις δαπάνες, καταφεύγει σε φορολογικούς νόμους «έκτακτης ανάγκης», γνωρίζοντας μάλλον ότι δεν μπορούν να αποδώσουν.

Ας δούμε ποιο είναι το πρόβλημα. Αν οποιοδήποτε κράτος βάλει στόχο να συγκεντρώσει ένα μεγάλο ποσό φόρων είναι πιθανό να αποτύχει για τέσσερις διαφορετικούς λόγους: Πρώτον, οι επιχειρήσεις και οι πολίτες ίσως να φοροδιαφύγουν (παράνομα). Δεύτερον, ίσως να φοροαποφύγουν (νομότυπα) δηλώνοντας τα εισοδήματα σε άλλες χώρες, φορολογικά καταφύγια. Τρίτον, ίσως να μεταφέρουν την πραγματική παραγωγική τους δραστηριότητα σε άλλες χώρες. Τέταρτον, ίσως να κλείσουν κάτω από το βάρος της νέας φορολογίας. Ολες αυτές οι αντιδράσεις περιορίζουν το ποσό των φόρων που μπορεί να συγκεντρωθεί.

Για να πιάσει τους στόχους μια νέα φορολογική πολιτική, θα πρέπει να μη συμβεί τίποτε από τα τέσσερα. Δεν αρκεί, για παράδειγμα, να συλλάβεις τη φοροδιαφυγή, αν πετυχαίνοντας αυτό ωθήσεις πολλές επιχειρήσεις να κλείσουν. Πρέπει να υπάρχουν αρκετές επιχειρήσεις και επαγγελματίες που θα συνεχίσουν να δουλεύουν στη χώρα ακόμα και αν πληρώνουν πολύ περισσότερους φόρους.

Περισσότερα

Καταραμένα ψέματα και στατιστικές

του Γιώργου Παγουλάτου

Καθημερινή
27 Ιανουαρίου 2013

H υπόθεση ΕΛΣΤΑΤ υποδεικνύει ότι, μέσα στη φοβερή κρίση, δεν είναι μόνο το μέλλον άδηλο. Εξαιρετικά απρόβλεπτο μπορεί να αποδειχτεί και το παρελθόν.

Παρά τις παθιασμένες διαφωνίες, οι σοβαροί άνθρωποι, δεξιά κι αριστερά, μπορούσαν τουλάχιστον σε ένα να συμφωνήσουν: ότι η χώρα, αρχές του 2010, είχε πραγματικό δημοσιονομικό πρόβλημα και αδυναμία δανεισμού. Εχοντας δει έκτοτε άλλες χώρες της Ευρωζώνης, με πολύ χαμηλότερα ελλείμματα, να έχουν την ίδια τύχη, ελάχιστο μυστήριο θα έπρεπε να περιβάλλει το γιατί η Ελλάδα κατέληξε σε δανειακό μηχανισμό και Μνημόνιο.

Κι όμως. Δύο χρόνια τώρα διακινείται στην πιάτσα ένα χονδροειδές ψέμα, ή, αν προτιμάτε, μια ψευδοεπιστημονική δοξασία, αντίστοιχη της θεωρίας ότι η Γη είναι επίπεδη. Οτι τάχα η Ελλάδα οδηγήθηκε στο Μνημόνιο επειδή κυβέρνηση και ΕΛΣΤΑΤ «φούσκωσαν» το έλλειμμα του 2009. Αυτός ο ισχυρισμός ηχεί παρανοϊκός, είναι και λάθος.

Οπως περιγράφει η έκθεση της Κομισιόν του Μαΐου του 2010, το έλλειμμα του 2009 υπολογίστηκε τον Οκτώβριο εκείνης της χρονιάς από την Ε.Ε. στο 12,7%. Τον Απρίλιο του 2010 η Eurostat αναθεώρησε το έλλειμμα σε 13,6%. Η επόμενη αναθεώρηση του ελλείμματος σε 15,4%, έγινε τον Νοέμβριο του 2010. Ημασταν ήδη στο Μνημόνιο από τον Απρίλιο. Η αύξηση σε 15,4% δημιουργούσε προφανή δυσχέρεια στην κυβέρνηση, υποχρεώνοντας σε επιπλέον μέτρα. Αλλά και στους εταίρους, που εμφανίζονταν να χρηματοδοτούν μια χώρα-βαρέλι δίχως πάτο. Δυσκολεύεται κανείς να διαγνώσει τα κίνητρα του υποτιθέμενου δράστη.

Περισσότερα

Η κρίση είχε τη δική της ιστορία

του Γιάννη Βούλγαρη

Τα Νέα
26 Ιανουαρίου 2013

Πέντε χρόνια μετά το ξέσπασμα της παγκόσμιας και τρία μετά την εκρηκτική εκδήλωσή της στην Ελλάδα, η κρίση έχει πια τη δική της ιστορία, τους δικούς της σταθμούς, τις δικές της αλλαγές φάσης. Η εξέλιξή της καθορίστηκε από τον τρόπο που συναρθρώθηκαν στη ζωή και στις αντιλήψεις των πολιτών η παγκόσμια και η ευρωπαϊκή κρίση με την εθνική. Μπορούμε να διακρίνουμε τρεις ώς τώρα φάσεις, αναλόγως με ποια διάσταση προείχε κάθε φορά στον δημόσιο λόγο και στον τρόπο που οι πολίτες προσλαμβάνανε την κρίση. Και η σειρά ήταν η παγκόσμια, η εθνική και τέλος η ευρωπαϊκή. Η βαρύτητα που κάθε διάσταση προσέλαβε δεν ήταν ένα αντικειμενικό μέγεθος, αλλά αποτέλεσμα της συγκυρίας, των λύσεων που δίνονταν ή επιχειρούνταν, του κομματικού ανταγωνισμού και της επικοινωνιακής προπαγάνδας.

Η πρώτη φάση ήταν εκείνη της υποτιθέμενης ελληνικής «ανοσίας» που λανσαρίστηκε τη διετία 2008-09 από τους κυβερνητικούς ιθύνοντες της ΝΔ. Κατ' αυτήν, η κρίση ήταν παγκόσμια αλλά οι επιπτώσεις της στην Ελλάδα θα ήταν περιορισμένες γιατί η οικονομία της δεν ήταν «ανοιχτή» και οι τράπεζες δεν είχαν εμπλακεί στα τοξικά παράγωγα. Ο δημόσιος λόγος εστιαζόταν κυρίως στην παγκόσμια διάσταση της κρίσης και οι μαρξιστικές ή κεϊνσιανές ερμηνείες αναζωογονήθηκαν για να σηματοδοτήσουν την «αλλαγή εποχής» και το τέλος του «νεοφιλελευθερισμού». Στο εθνικό επίπεδο η πεποίθηση ή το πρόσχημα της «ανοσίας» επέφερε την κυβερνητική απραξία και παράλληλα ενθάρρυνε τη δημαγωγία των αντιπολιτεύσεων.

Η δεύτερη φάση που διατρέχει χοντρικά το 2010 ήταν η βίαιη αφύπνιση και η συνειδητοποίηση της άτυπης χρεοκοπίας της χώρας - αν και δεν έγιναν αμέσως αντιληπτές η ένταση και η διάρκεια του προβλήματος. Η εθνική διάσταση της κρίσης ήρθε στο προσκήνιο. Ο δημόσιος λόγος διαπίστωνε αναδρομικά τις δομικές ανισορροπίες του «μεταπολιτευτικού μοντέλου», οι οποίες ανατράπηκαν όταν άλλαξε το διεθνές οικονομικό περιβάλλον. Η ευρωπαϊκή διάσταση της κρίσης ήταν ακόμα υποβαθμισμένη στον δημόσιο λόγο. Εξάλλου, οι ορθές διαπιστώσεις για τις εθνικές ανισορροπίες συμπαρασύρθηκαν συχνά από μια μηδενιστική και ισοπεδωτική καταγγελία της «Μεταπολίτευσης» ως «κλεπτοκρατίας», γεγονός που θα τροφοδοτήσει συν τω χρόνω την «αντιπολιτική» και θα σχετικοποιήσει τη δημοκρατία ως κατάκτηση. Το Μνημόνιο έχει ασφαλώς ξεσηκώσει μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης, αλλά δεν έχει ακόμα ανατάξει το κομματικό σκηνικό, εξού και το κυβερνών κόμμα ΠΑΣΟΚ διατηρεί ακόμα δυνάμεις.

Περισσότερα

Lies, damned lies and Greek statistics

by Tim Harford

Financial Times
January 25, 2013

Greece has brought criminal charges against the official responsible for measuring the country’s debt, thereby calling into question the validity of its €172bn second bailout by the EU and International Monetary Fund.
Financial Times, January 23

Could be worse. When Andreas Georgiou, who was head of Greece’s independent statistical agency Elstat last time I looked, was first placed under investigation in late 2011, there was talk of him facing life in prison for a kind of statistical treason. As it is, he and two of his senior staff are facing charges of corruption and making false statements, with a mere five to 10 years if found guilty.

But what’s behind all this?

Mr Georgiou was brought into Elstat in 2010, and although he’s a Greek citizen he worked for the IMF for a few decades. He thus represents the global forces of technocracy. The case against Mr Georgiou is that, as Greece was negotiating a bailout from the international community, he deliberately exaggerated the country’s deficit statistics in a way that weakened its negotiating position. His motive, presumably, would have been to strengthen technocrats in the IMF and Eurostat, the EU’s statistical agency.

Not much of a motive.

Mr Georgiou says he is being prosecuted not for cooking the books but for failing to cook them. Greece’s budget deficit doubled overnight in late 2009 shortly after a new government was elected and announced that the previous deficit had been massively underreported. So there was a lot of statistical horseplay going on before Mr Georgiou showed up. It would certainly be comforting for some Greeks to believe that it was Mr Georgiou, not his predecessors, who were producing inaccurate numbers; Eurostat, however, has blessed Mr Georgiou’s figures as accurate.

More

Μείωση 10,6% στο εισόδημα των νοικοκυριών

Καθημερινή
25 Ιανουαρίου 2013

Κατά 10,6% μειώθηκε το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και των μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων το τρίτο τρίμηνο του 2012 σε σχέση με το ίδιο διάστημα του 2011. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ), το διαθέσιμο εισόδημα υποχώρησε από τα 37,2 δισ. ευρώ στα 33,2 δισ. ευρώ, εξαιτίας της μείωσης κατά 11,3% των αποδοχών των εργαζομένων, της πτώσης κατά 10,2% των κοινωνικών παροχών που εισπράττουν τα νοικοκυριά και της αύξησης κατά 17,7% των φόρων στο εισόδημα και την περιουσία που πληρώνουν τα νοικοκυριά.

Την ίδια ώρα που το εισόδημα συρρικνωνόταν κατά 10,6%, η τελική καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών και των μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων που εξυπηρετούν νοικοκυριά, μειώθηκε κατά 6,1% και διαμορφώθηκε στα 35,9 δισ ευρώ από 38,2 δισ ευρώ.

Επίσης, τα έσοδα της γενικής κυβέρνησης κατά το τρίτο τρίμηνο του 2012 μειώθηκαν στα 21,1 δισ ευρώ από 21,4 δισ ευρώ που ήταν στο ίδιο διάστημα του 2011, ενώ οι δαπάνες της αυξήθηκαν στα 29 δισ ευρώ από 27 δισ. ευρώ. Έτσι, το πρωτογενές έλλειμμα της από 1,7 δισ ευρώ που ήταν στο τρίτο τρίμηνο του 2011 αυξήθηκε στα 5,9 δισ ευρώ στο τρίτο τρίμηνο του 2012.

Περισσότερα

Η αποτυχία των θεσμών

του Π.Κ.Ιωακειμίδη

Τα Νέα
25 Ιανουαρίου 2013

Στο σημαντικό βιβλίο τους Γιατί τα έθνη αποτυγχάνουν: Οι καταβολές της ισχύος, της ευημερίας και της φτώχειας (Why Nations Fail: The Origins of Power, Prosperity and Poverty - Profile Books, 2012), οι καθηγητές D. Acemoglu και J. Robinson διατυπώνουν τη βασική υπόθεση ότι «οι χώρες διαφέρουν στον βαθμό της οικονομικής τους επιτυχίας λόγω της ποιότητας των θεσμών και των κανόνων που προσδιορίζουν το πώς λειτουργεί η οικονομία καθώς και των αξιών και κινήτρων που εμπνέουν τους πολίτες». Οι συγγραφείς αποδίδουν δηλαδή την ύπαρξη ευημερίας ή φτώχειας καθώς και την οικονομική σταθερότητα σε μια χώρα σε πολιτικούς (θεσμούς) και πολιτιστικούς λόγους (κίνητρα για δράση). Μολονότι οι συγγραφείς μελετούν κυρίως αναπτυσσόμενες κοινωνίες και οικονομίες (Αφρικής, Λ. Αμερικής, Ασίας κ.ά.), η θέση τους ότι «οι θεσμοί είναι αυτοί που ευθύνονται, αυτοί που κρατούν τις φτωχές κοινωνίες φτωχές και τις εμποδίζουν να προωθήσουν τη διαδικασία ανάπτυξης ή ακριβώς το αντίθετο» προβάλλεται ως ισχύουσα και για άλλες περιπτώσεις ανεπτυγμένων κρατών. Και όταν αναφέρονται στους θεσμούς συμπεριλαμβάνουν το σύνολο των κρατικών, διοικητικών, πολιτικών δομών που συγκροτούν μια ορισμένη πολιτική οντότητα.

Η θέση των συγγραφέων είναι απολύτως σχετική με την Ελλάδα. Κατά βάση η οικονομική κρίση στην οποία οδηγήθηκε η χώρα συνιστά θεσμική/πολιτική αποτυχία ενώ τροφοδοτήθηκε από ένα ορισμένο πολιτιστικό μόρφωμα. Η θεσμική αποτυχία έγκειται στην αδυναμία κρατικού συστήματος, διοίκησης και πολιτικών φορέων να επιλύουν προβλήματα, να λειτουργούν ουδέτερα για την προαγωγή του γενικού συμφέροντος, να υπηρετούν την κοινωνία και τους πολίτες γενικώς και όχι επιμέρους συμφέροντα. Το πολιτιστικό μόρφωμα που τροφοδότησε την κρίση συναρθρώνεται με τα στοιχεία του ανορθολογισμού, της απουσίας εμπιστοσύνης σε θεσμικές δομές και ανάδειξη των διαπροσωπικών σχέσεων, στην ελάχιστη έμφαση στην ανάγκη απαρέγκλιτης τήρησης των κανόνων (ανομία), την ανάδειξη του κράτους στο ρόλο του απόλυτου προστάτη (ή του απόλυτου αντιπάλου), στην προβολή της προσωπικότητας μέσω εξωτερικών στοιχείων (κατανάλωσης, επιδεικτικής συμπεριφοράς).

Περισσότερα

Rifts Over Cyprus Bailout Feed Broader Fears

Wall Street Journal
January 24, 2013

A flap over a potential bailout for Cyprus is heightening anxieties that the tiny island's economy could become the next flash point in the euro zone's debt crisis.

A rescue program for Cyprus will require substantially reducing government and bank debt, Olli Rehn, the European Union's economics commissioner, said in an interview Thursday at the World Economic Forum in Davos, Switzerland, in a recognition that a more-conventional bailout of the latest euro-zone country to hit financial difficulties would leave it with too much debt.

The rescue will also require a major restructuring of the country's banking system that may lead some banks to be wound down or merged, Mr. Rehn said.

The rescue has already been delayed by six months because of disagreements among the Cypriot government, the International Monetary Fund and governments in the 17-nation currency union.

The admission that Cyprus, which accounts for just 0.2% of the euro zone's economy, will require debt reduction came as other officials reported continuing divisions among prospective contributors to the rescue program.

More

Aphrodite’s indebted island

Economist
January 26, 2013

In June 2012 the Cypriot government asked for a bail-out after the two largest banks, stacked with Greek bonds, fell victim to the 2011 write-down of Greek debt. Seven months on, time is running out. The finance minister, Vassos Shiarly, says he has to find €1 billion a month to refinance loans and for other spending. Yet the bail-out could be blocked—or approved only with conditions that spark renewed alarm among investors.

This week Jörg Asmussen, a European Central Bank board member, said the problems of Cyprus could be “systemic for the rest of the euro area”. Charles Dallara, head of the Washington-based Institute of International Finance, warned of “underestimating the potential contagion impact” coming from the island.

The government says it needs €7.5 billion ($10 billion). But its banks also need more capital. A committee including Greek-Cypriot officials and the troika of the European Commission, the ECB and the IMF asked Pimco, a big American bond investor, to advise how much, and the provisional answer was €10.3 billion. But in Germany, especially, any idea of using taxpayers’ money to underwrite deposits in Greek-Cypriot banks meets stiff resistance. Last year Germany’s foreign intelligence service declared that the main beneficiaries would be Russian oligarchs, businessmen and mafios i.

Cyprus has outsized banks with big non-resident deposits (see chart). Taxes are low and the authorities encourage Russians to invest. Central-bank officials do not have an exact figure for Russian deposits, but estimate they are less than 10% of the total. Yet commercial bankers talk of a figure of 35%, as many Russian investments are disguised as local ones.

More

Το σκιάχτρο της Βαϊμάρης

του Σταύρου Τσακυράκη

Τα Νέα
23 Ιανουαρίου 2013

Δεν συμμερίζομαι τις απόψεις όσων μπροστά στη γενικευμένη ανομία και τη συχνή χρήση βίας επισείουν το σκιάχτρο της Βαϊμάρης. Είναι βέβαιο ότι η ανομία που χαρακτηρίζει την κοινωνία μας από τις απλές εκδηλώσεις τής κοινωνικής ζωής, όπως το παρκάρισμα, έως τις δομικές κακοδαιμονίες μας, όπως η φοροδιαφυγή, δεν μπορεί να διατηρηθεί για πάντα. Το αίτημα για κοινωνική τάξη αργά ή γρήγορα θα κυριαρχήσει, είναι ζήτημα αυτοσυντήρησης.

Μπορεί η υπακοή στους νόμους να επιβληθεί με αυταρχισμό; Ω, ναι. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία για αυτό το ενδεχόμενο. Οσο πιο γενικευμένη είναι η ανομία τόσο πιο πολύ γιγαντώνει το αίτημα για τάξη άνευ όρων. Από τα δεξιά η τάξη προσφέρεται ως αυτοσκοπός, από τα αριστερά ως το σιδηρούν μέσο για τη δημιουργία της μελλοντικής κοινωνίας. Μεταξύ των δύο άκρων μπορεί να υπάρχουν χιλιάδες διαφορές, όμως ένα βασικό στοιχείο είναι κοινό: η βαθιά περιφρόνηση προς τη δημοκρατία και τα δικαιώματα του ανθρώπου.

Μολονότι η δημοκρατία μας μπορεί να σπάσει είτε από τα δεξιά είτε από τα αριστερά, οι συγκρίσεις με ιδέες και καταστάσεις του παρελθόντος μού φαίνονται απλουστευτικές. Η οικονομική κρίση που διανύουμε δεν είναι όμοια με την κρίση του '29. Η πολιτική απαξίωση που επικρατεί δεν είναι ίδια με την απαξίωση της δημοκρατίας της Βαϊμάρης. Οι ακραίες πολιτικές δυνάμεις σήμερα δεν είναι όπως οι ναζιστές ή οι κομμουνιστές της δεκαετίας του '30.

Η επικράτηση της δημοκρατίας ως οικουμενικής αξίας αρχίζει μετά την αγριότητα του ναζισμού και ολοκληρώνεται μετά την πτώση του σοβιετικού ολοκληρωτισμού. Σήμερα, η δημοκρατία και τα δικαιώματα του ανθρώπου δεν μπορούν να αμφισβητηθούν με ιδεολογήματα του παρελθόντος. Τη δεκαετία του '30 η αμφισβήτηση ήταν ευθεία και συνολική. Αμφισβητούνταν η αξία της δημοκρατίας ως πολιτεύματος είτε διότι ήταν αναποτελεσματική (δεξιά) είτε διότι ήταν ταξική (αριστερά). Σήμερα ακόμη και πολιτικές δυνάμεις που συνδέονται ιδεολογικά με το παρελθόν αποφεύγουν την κατά μέτωπο επίθεση στην αξία της δημοκρατίας (π.χ. Λεπέν ή Φίνι). Δεν θα ήταν υπερβολή αν υποστηρίζαμε ότι το μέγιστο που επιδιώκουν τα άκρα στην Ευρώπη είναι μια μετατόπιση του κέντρου βάρους της δημοκρατίας προς το μέρος τους. Μέχρι εκεί φτάνουν οι επιδιώξεις τους, δεν τους παίρνει για τίποτα περισσότερο.

Περισσότερα