Η λατρεία της συναίνεσης

του Κωστή Παπαϊωάννου

Τα Νέα
24 Νοεμβρίου 2011

Η διάχυτη ανακούφιση μετά τον πρόσφατο τρόμο του (κυβερνητικού) κενού επιχειρήθηκε από πολλά ΜΜΕ να ερμηνευθεί ως κοινωνική συναίνεση. Το λεξικό είναι σαφές: κοινωνική συναίνεση είναι η αποδοχή ή/και στήριξη που παρέχει το σύνολο ή το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας σε αποφάσεις που αφορούν σε αυτήν, δημιουργώντας αίσθηση δικαίου και κοινωνικής ισορροπίας (Μπαμπινιώτης). Απέχουμε λοιπόν πολύ από την κοινωνική συναίνεση. Απέχουμε επίσης από τη συναίνεση στην κορυφή που υποτίθεται πως οδήγησε στην κυβέρνηση συνεργασίας. Αρκεί ελάχιστη συμμετοχή σε συλλογικές διαδικασίες για να γνωρίζει κανείς ότι η έννοια της συναίνεσης αφορά μια μακρά δημιουργική διαδικασία αμοιβαίων υποχωρήσεων. Οσοι συναινούν νιώθουν ότι μπορούν να ζήσουν με τη συναινετική τους απόφαση, ότι έγινε κάθε προσπάθεια να ικανοποιηθούν οι βασικότερες απαιτήσεις τους. Συναίνεση σημαίνει διαβούλευση, συνδιαμόρφωση θέσεων, επίπονες προσπάθειες για κοινούς εννοιακούς κώδικες και ιεράρχηση προτεραιοτήτων. Σημαίνει σεβασμός στις υποχωρήσεις και πρόνοια για τις πολιτικές ή άλλες συνέπειες αυτών των υποχωρήσεων. Προφανώς, λοιπόν, δεν ήταν ουσιαστική η συναίνεση που οδήγησε στη συγκυβέρνηση.

Τι αφορά η πολυδιαφημιζόμενη συναίνεση; Η τρέχουσα πολιτικοδημοσιογραφική λογική εννοεί την προσχώρηση σε μία και μόνη οδό διαχείρισης της κατάστασης που παρουσιάζεται ως μονόδρομος. Είναι η «οδός της κοινής λογικής». Πρόκειται για αυτοεπιβεβαιούμενη προφητεία: η οδός θα εξακολουθεί να παρουσιάζεται ως μονόδρομος παρά τα καταφανώς καταστροφικά αποτελέσματα. Διαρκώς θα ανοίγονται μπροστά μας δυο ή τρεις νέοι δρόμοι και θα λαμβάνουμε διαβεβαιώσεις ότι μπορούμε να αποφύγουμε τον πλέον επαχθή. Εκείνον τελικά θα ακολουθούμε καθώς θα επισείεται ο κίνδυνος ενός ακόμα πιο επαχθούς. Αυτό ζούμε τα τελευταία χρόνια, έτσι ασκείται η πίεση για απόσπαση συναίνεσης. Στο δεδομένο εκ των προτέρων πλαίσιο πολιτικής καλούνται να «εντοιχιστούν» πολιτικοί και κοινωνικοί φορείς με την απειλή του ακραίου στιγματισμού. Η μιντιακή αποτύπωση και οικοδόμηση αυτής της συναίνεσης αποκτά μάλιστα συχνά γκροτέσκα χαρακτηριστικά. Πράσινοι, γαλάζιοι και φαιόχρωμοι υπουργοί, αποκαθαρμένοι από πολιτικό παρελθόν, προϊόντα θαυμαστής παρθενογένεσης, εγκαλούν όποιον δεν δονείται από ρίγη συναινετικού ενθουσιασμού. Πρόσφατο παράδειγμα δημιουργίας τεχνητής συναίνεσης η εκπομπή «Πρωταγωνιστές» (20/11). Οι άρτιες νυχτερινές λήψεις άφηναν στο σκοτάδι όσα μπορούσαν να σκιάσουν το ιδεατό συναινετικό σχήμα. Τα γεμάτα νόημα και κατανόηση μειδιάματα του δημοσιογράφου γλύκαιναν τα πάντα: υπουργικές θητείες, χρεοκοπίες, οπλοφορίες. Ανοιχτόμυαλος αριστερός βουλευτής πρόθυμα φιλοτεχνούσε τα συναινετικά προφίλ των συγκυβερνώντων. Ετσι, η συναίνεση/συγκυβέρνηση από μέσο γίνεται αυτοσκοπός, φάρμακο διά πάσα νόσο. Το περιεχόμενο της ασκούμενης πολιτικής περιττεύει, η συζήτησή του εμποδίζει την αέναη ομογενοποίηση του πολιτικού προσωπικού. Τα βασικά ερωτήματα εξοβελίζονται: συναίνεση σε ποια πολιτική, με ποιους όρους και με ποιους συναινούντες;

Περισσότερα