Το κακό και το χειρότερο

του Πέτρου Μαρτινίδη

Το Βήμα
14 Ιουνίου 2011

Μπηχτοί στη λάσπη αχούν: «Γιομάτοι κάκιες
πα στο γλυκό, το λιόχαρον αγέρα,
καπνό λυσσιάρο ανάβαμε στα σπλάχνα∙
και τώρα στο θολό θρηνούμε βούρκο».

(Δάντης, Κόλαση, VII 121-124, μετφρ. Ν.Καζαντζάκη)

Υπάρχει κάτι πολύ χειρότερο από το να βρεθείς «βυθισμένος στα σκατά» (όπως το έθεσε ο κ. Στρος-Καν). Το χειρότερο είναι να βυθίζεσαι στην κοπρολαγνεία.

Και τι άλλο, αν όχι κοπρολαγνεία, σημαίνει να απολαμβάνεις αλλοπρόσαλλες δημηγορίες ή παλινωδίες σε προ-καπιταλιστικά στάδια της κοινωνικής εξέλιξης, σαν άλμα προς το μέλλον ή σαν την «πολλή δουλειά» που θέλει «για να γυρίσει ο ήλιος»; Για να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα ενός δικτύου υπονόμων, λύση δεν είναι η επάνοδος στους βόθρους. Μόνο οι βοθροκαθαριστές και οι ανιδιοτελώς κοπρολάγνοι θα ωφεληθούν.

Η πολυλογία της κρίσης

Μεταξύ προηγούμενης και παρούσης κυβερνήσεως, πήραμε όλοι ταχύρρυθμα μαθήματα περί οικονομίας και κρίσεων του καπιταλισμού. Μάθαμε, έτσι, μια ότι τη γλυτώνουμε, επειδή δεν έχουμε βιομηχανία, και μια ότι δεν τη γλυτώνουμε, ακριβώς επειδή δεν έχουμε βιομηχανία. Μάθαμε, πρώτα, ότι μπορούσαμε να δανειστούμε όσα θέλαμε για τα επόμενα χρόνια κι έπειτα ότι θα πτωχεύαμε, πάραυτα, αν δοκιμάζαμε να δανειστούμε όσα θέλαμε. Μάθαμε ότι το παν στην οικονομία είναι ψυχολογία φερεγγυότητας, αλλά και ότι το να ελέγχεται η φερεγγυότητα συνιστά «αψυχολόγητη απαίτηση».

Μάθαμε κι άλλα πολλά, χωρίς να τα εμπεδώνουμε. Δεν φταίει η στενοκεφαλιά μας, όμως, γι’ αυτό. Φταίνε οι φανερές αντιφάσεις της διδακτέας ύλης. Διότι αν η λεγόμενη «σοσιαλιστική» κυβέρνηση δήλωνε εξαρχής: «Δυστυχώς, πρέπει πρώτα να διασώσουμε τον καπιταλισμό και μετά να επανέλθουμε σε σοσιαλιστικά ιδεώδη», τα μαθήματα θα διέθεταν πιο βατή ύλη. Επίσης, αν η λεγόμενη «φιλελεύθερη» παράταξη δήλωνε: «Εμείς θα διασώζαμε ανετότερα ένα σύστημα της αρμοδιότητάς μας, μα, αφού βρέθηκαν οι Σοσιαλιστές υποχρεωμένοι να το κάνουν, ας τους αφήνουμε να χρεωθούν την αναλγησία», πάλι η διδακτέα ύλη θα ήταν πιο εύληπτη. Τέλος, εάν η μη αρτηριοσκληρωτική αριστερά δήλωνε: «Πιστώνουμε με λίγο χρόνο τους ανάλγητους κυβερνώντες ώστε, μόλις περάσει η άμεση απειλή πτώχευσης, να επανέλθουμε σε ό,τι μάχεται την ανισότητα, δίχως να καλλιεργεί ταξικό μίσος ή να υπόσχεται ευκαιρίες πλιάτσικου», θα ήμασταν έτοιμοι να θριαμβεύσουμε στις εξετάσεις!

Δυστυχώς, στην ταχύρρυθμη περί τα οικονομικά εκπαίδευσή μας, αντιφάσεις κι αοριστολογίες πλημμυρίζουν τον τηλεοπτικό λόγο και αδυνατούν, συνεπώς, να προσανατολίσουν οποιονδήποτε. Απόδειξη ότι μια ελληναράδικη δεξιά φέρεται σαν συνετή δεξιά, ενώ η επισήμως συνετή δεξιά σαν εθνικιστικό γκρουπούσκουλο, καθώς και ότι μια σταλινική αριστερά περιορίζεται σε συνδικαλιστικά γιουρούσια, ενώ η «ανανεωτική» δημηγορεί σαν μπολσεβίκος αγκιτάτορας. Κοντολογίς, η πολυλογία της κρίσης κατάφερε να μετατρέψει τη μειοψηφία εκείνων που βρέθηκαν σε βαθιά ανέχεια και δεν ήξεραν τι να κάνουν σε πλειοψηφία εκείνων που δεν ξέρουν πώς να σκεφτούν και είναι έτοιμοι να κάνουν οτιδήποτε.

Περισσότερα